Close

July 19, 2012

Beckenbauer en Cruijff: conformisme en rebellie

franzjohan

“Cruijff: conformistische rebel

Vanwege zijn zelfbewustzijn was Cruijff al jong omstreden bij voetbalbestuurders en het behoudende deel van de pers. Zij hielden van zijn spel, maar verfoeiden zijn eigenwijze gedrag.

In zijn tweede interland (tegen Tsjecho-Slowakije; november 1966; hij was toen negentien) was hij de eerste Nederlandse international die uit het veld werd gestuurd. Hij had bij scheidsrechter Glöckner geprotesteerd tegen de voortdurende overtredingen van zijn tegenstanders. Hij had ook zijn mond kunnen houden en dan was hij er niet uitgestuurd. Nu verwoordde topscheidsrechter Wim Schalks de mening van het gezag: ‘Het is volkomen terecht dat die Cruijff eens is aangepakt. Hij is al geruime tijd lastig.’ Maar deze houding werd bewonderd door de jeugd.

Cruijffs carrière begon in 1966, het jaar van het huwelijk van Beatrix en Claus, het jaar van de Telegraafrellen. Nu was Cruijff nooit bewust politiek actief, maar wel een kind van zijn vrijgevochten stad en vrijgevochten tijd. Hij was kritisch, kwam voor zichzelf en zijn medespelers op en had geen ontzag voor autoriteiten. Cruijff was een rebel, maar niet alternatief. Hij trouwde op zijn negentiende met zijn eerste meisje.

Als individualist, pionier en ongeëvenaard voetballer had hij een enorme uitstraling op de jeugd. Journalist Hubert Smeets noemt hem in het nummer van Hard Gras dat in 1997 ter gelegenheid van zijn vijftigste verjaardag verscheen, zelfs ‘verreweg de belangrijkste rebel, icoon en symbolische figuur van de jaren zestig’. Smeets vervolgt: ‘In Cruijff zie je de beide kanten van de jaren zestig. Aan de ene kant was hij tegen de achterlijkheid van de gevestigde orde en aan de andere kant was hij zich zeer bewust van zijn persoonlijke belangen. (…) Zo zei hij in 1971, toen iedereen links was: “Ik wil geen dief zijn van mijn eigen portemonnee. Ik wil nie stelen van mezelf.”’ Cruiff kwam voor zichzelf op.

Beckenbauer: rebellerende conformist

“Ook Franz Beckenbauer kwam voor zichzelf op. Al jong profileerde hij zich ten opzichte van de oudere sterren van het Duitse voetbal, [Fritz Walter] en Uwe Seeler, mannen die voor de eer en het vaderland speelden. Als voorman van zijn generatie liet Beckenbauer onomwonden weten dat hij geld niet minder belangrijk dan de eer vond. In de aanloop [naar] het wereldkampioenschap van 1974 onderhandelden hij, Netzer en Hoeness met het bestuur van de Deutscher Fussballbund over het bedrag dat de spelers kregen als ze kampioen werden. De DFB bood 30.000 mark, de spelers eisten 100.000 en het werd uiteindelijk 70.000 mark. Zonder risico was dit optreden niet, want gaande het conflict dreigde bondscoach Helmut Schön om alle spelers te ontslaan en met een gloednieuwe Mannschaft het toernooi te spelen.

Toch zag Beckenbauer zichzelf absoluut niet als een rebel. Als jongeman gooide hij niet de kont tegen de krib, maar sloot hij een wederzijds profijtelijk verbond met [zijn manager] Robert Schwan. In zijn persoonlijk leven was Beckenbauer echter minder conformistisch dan Cruijff. Ook hij trouwde jong, was op zijn achttiende vader, maar scheidde binnen een paar jaar om te hertrouwen met Brigitte Schiller. Het jonge echtpaar stortte zich in het mondaine leven van München. Brigitte wilde meer zijn dan alleen nouveau riche. Ze probeerde zichzelf en Franz cultureel te ontwikkelen door thuis avondjes over kunst te organiseren en met hem in Bayreuth naar de opera te gaan. Maar tevergeefs. Franz bleef vooral een liefhebber van schlagers. Daarnaast hield hij van vrouwen: hij had nogal eens affaires.”

(Rob Wolf en Hans de Beukelaer, “Bayern für Holländer – Nederland en de Duitse kampioen”, Uitgeverij Fagus, Aalten 2006, blz 52-54)

Literatuur:

Marcel Rözer, “Beckenbauer & Cruijff – De Keizer en de Verlosser”, Uitgeverij Houtekiet, Antwerpen / Amsterdam 2007