Close

February 29, 2012

Eigen doelpunt of niet: wat zijn faire beoordelingscriteria?

Inleiding

Clint Dempsey de Amerikaanse aanvaller van het Engelse Fulham, lijkt dit seizoen door te breken als topspeler in de Engelse Premier League. Onlangs was hij wederom verantwoordelijk voor een doelpunt van Fulham FC. In de wedstrijd die met 2-1 werd gewonnen van Stoke City schoot Dempsey vanaf een meter of 30 met een duikend schot op doel. Keeper Sørenson van Stoke wist zich geen raad met het schot dat recht op hem af kwam en sloeg het tegen zijn eigen lat, waarna de bal nogmaals richting Sørenson vloog, maar nu via zijn rug het doel in verdween.

Het doelpunt werd echter niet toegekend aan Clint Dempsey, maar als een eigen doelpunt van de keeper geregistreerd. Een (in Amsterdam woonachtige) Amerikaanse journalist/blogger – over zogenaamde “Yanks abroad” – was het hier niet mee eens en blogde verontwaardigd:

“I am going to assume the [Premier League, red.] will have no choice but to change the scoring on Fulham’s winner today, giving Clint Dempsey another dazzling goal to count. His shot is clearly tipped onto the bar by the keeper, which makes it a shot on goal, which makes it a scorer’s goal. If that’s an own goal, my name is Lord Rupus Schmendrake IV. For some reason, people just have to trip. Get real.”

Maar was dit niet inderdaad een eigen doelpunt? In de daaropvolgende discussie werd onder meer een regel aangehaald die definieert wanneer er sprake is van een regulier doelpunt en wanneer een doelpunt als own goal (o.g.) moet worden aangemerkt:

(3) An offensive player whose shot is deflected into the goal by the goalkeeper or a defender receives credit for the goal, provided the momentum of the shot carried the ball into the goal.

Het wil echter dat deze definitie is opgesteld door de Amerikaanse National Collegiate Athletic Association (NCAA), en alleen is terug te vinden in het NCAA reglement.

Own Goal Guidelines

FIFA’s Laws of the Game bevatten geen Law (regel) die own goal uitlegt. De verklaring hiervoor is eenvoudig. De Laws of the Game schrijven voor hoe een doelpunt tot stand kan komen (regel 10). Wie de maker is van een doelpunt, heeft geen enkel effect op een legaal verloop van het spel.

Wie registreert dan officieel doelpunten (en assists)? Dat verschilt per competitie. Tijdens een WK houdt de FIFA zelf bij aan welke speler een gescoord doelpunt toebehoort, maar bijvoorbeeld in geval van de Premier League is de registratie uitbesteed aan Press Association Sport. Het is onduidelijk welke criteria PA Sport hanteert om vast te stellen wie de doelpuntenmaker is.

Alhoewel de FIFA op haar website beweert in 1997 de definitie van own goal te hebben gepubliceerd, is deze definitie daar onvindbaar. Wel zijn er andere FIFA publicaties te vinden, waarin het bestaan van own goal guidelines wordt vermeld.

Zo heeft de FIFA’s Technical Study Group (TSG) in 2006 naar eigen zeggen de richtlijnen voor ‘eigen doelpunt’ aangescherpt. De TSG is een werkgroep bestaande uit ‘voetbalexperts’ (o.a. oud-spelers en trainers) die tijdens elk wereldkampioenschap de technische staat en -ontwikkelingen van het voetbal onderzoekt.

Hoewel de tekst van de nieuwe richtlijnen van 2006 net zo min als van de oude van 1997 te vinden is op de website van de FIFA of elders op het internet in de vorm van een officieel document, zijn er wel een aantal andere websites die zowel de oude als de nieuwe richtlijnen hebben gepubliceerd.

De oude guidelines (1997) die alleen via een internet zoekmachine als Google op het internet domein van de FIFA zijn te vinden, en dus niet als officieel document, luiden als volgt:

Own goal:
– When a player plays the ball directly into his own net
– When he redirects an opponent’s shot, cross or pass into his own goal.
– Shots that are on target (i.e. goal-bound) and touch a defender or rebound from the goal frame and bounce off a defender or goalkeeper are not considered as own goals.

Op de website ChinaDaily.com is een artikel te vinden van Roy Kammerer (Associated Press). De in dit artikel aangehaalde guidelines zijn bijna identiek aan de guidelines die worden vermeld in een bericht op PaddockTalk.com. De auteur en de bron van dit laatste artikel zijn echter onbekend. De guidelines in beide berichten blijken de in 2006 door de TSG afgekondigde richtlijnen te zijn.

Volgens ChinaDaily.com:

1. – If a goal-bound shot accidentally bounces off a player into the opponent’s goal, the goal will be awarded to the player who struck the ball towards the target in the first place.
2. – If a goal-bound shot is intentionally redirected into the opponent’s net, the goal will be credited to the player whose action produced the change of direction.
3. – If a shot is going wide and is then deflected or redirected into the opponent’s goal by a teammate or an opponent, this player will of course be credited with the goal.

Volgens PaddockTalk.com:

1. – If a goal-bound shot accidentally bounces off a team-mate into the opponents goal, the goal will be awarded to the player who struck the ball towards the target in the first place.
2. – If a goal-bound shot is intentionally redirected into the opponents net, the goal will be credited to the player whose action produced the change of direction.
3. – If a shot is going wide and is then deflected or redirected into the opponents goal by a team-mate, this player will of course be credited with the goal.

Wanneer deze twee bronnen van guidelines naast elkaar worden gelegd, blijkt dat de de guidelines zoals geplaatst op de PaddockTalk.com website, spreken van “team-mate” in regel 1 en regel 3, waar de guidelines van de chinadaily.com website spreken over “player” en “teammate or an opponent”. Dit zou in geval van de PaddockTalk.com guidelines betekenen dat regel 1 en 3 niets te maken hebben met own goal (zo dus ook ten dele regel 3 van de ChinaDaily.com guidelines). Er is immers geen sprake van een own goal als de bal via een team-mate van de schutter in het doel belandt. De PaddockTalk.com guidelines lijken incorrect en om deze reden worden ze door mij terzijde gelaten bij de verdere bespreking van de guidelines. Te meer daar regel 2 van de PaddockTalk.com guidelines identiek is aan regel 2 van de ChinaDaily.com guidelines.

Ad 1: (ChinaDaily.com guidelines). In het geval een schot goal-bound (op het doel) is, en vervolgens door een “player” per ongeluk van richting wordt veranderd, wordt het doelpunt toegekend aan de speler die het schot in eerste instantie op doel plaatste.

N.B. Als de nieuwe guidelines worden vergeleken met de oude guidelines uit 1997, dan valt op dat de TSG in 2006 alleen nog spreekt van een “shot” (schot) in vergelijking met “shot, cross, or pass” in de guidelines van 1997. Het is aannemelijk dat onder “shot”, naast schoten, ook doelpogingen anders dan met de voet zoals kopballen, worden verstaan.

Ad 2: De (ChinaDaily.com) guidelines veronderstellen dat er spelers zijn die opzettelijk (“intentionally”) dusdanig de bal van richting doen veranderen dat deze in het eigen doel terecht komt. Hier zal een mislukte reddingspoging worden bedoeld.

Er zijn overigens, in het algemeen gesproken, ook extreme voorbeelden van teams die niet wilden winnen (Thailand – Indonesie; Barbados – Grenada), en daarom opzettelijk een eigen doelpunt maakten:

Via Wikipedia:

“The 1998 Tiger Cup] tournament was marred by an unsportsmanlike match between Thailand and Indonesia during the group stage. Both teams were already assured of qualification for the semi-finals, but both teams also knew that the winners of the game would face hosts Vietnam in the semi-finals, while the losing team would face Singapore, who were perceived to be easier opposition, and would also avoid the inconvenience of moving the team’s training base from Ho Chi Minh City to Hanoi for the semi-finals.

The first half saw little action, with both teams barely making any attempt to score. During the second half both teams managed to score, partly thanks to half-hearted defending, resulting in a 2-2 score after 90 minutes, but during injury time, and despite two Thai defenders attempting to stop him, Indonesian defender Mursyid Effendi deliberately scored an own goal, thus handing Thailand a 3-2 victory. FIFA fined both teams $40,000 for “violating the spirit of the game”, while Mursyid Effendi was banned from domestic football for one year and international football for life.

In the semi-finals, Thailand lost to Vietnam, and Indonesia lost to Singapore. In the final, the title was to elude the hosts, as they went down 1-0 to unfancied Singapore in one of the competition’s biggest shocks to date.”

Barbados v Grenada (1994):

Grenada went into the match with a superior goal difference, meaning that Barbados needed to win by two goals to progress to the finals. The trouble was caused by two things. First, unlike most group stages in football competitions, the organizers had deemed that all games must have a winner. All games drawn over 90 minutes would go to sudden death extra time. Secondly and most importantly, there was an unusual rule which stated that in the event of a game going to sudden death extra time the goal would count double, meaning that the winner would be awarded a two goal victory.

Barbados was leading 2-0 until the 83rd minute, when Grenada scored, making it 2-1. Approaching the dying moments, the Barbadians realized they had little chance of scoring past Grenada’s mass defense in the time available, so they deliberately scored an own goal to tie the game at 2-2. This would send the game into extra time and give them another half hour to break down the defense. The Grenadians realized what was happening and attempted to score an own goal as well, which would put Barbados back in front by one goal and would eliminate Barbados from the competition.

However, the Barbados players started defending their opposition’s goal to prevent them from doing this, and during the game’s last five minutes, the fans were treated to the incredible sight of Grenada trying to score in either goal while Barbados defended both ends of the pitch. Barbados successfully held off Grenada for the final five minutes, sending the game into extra time. In extra time, Barbados notched the game-winner, and, according to the rules, was awarded a 4-2 victory, which put them through to the next round.

Ook is het natuurlijk mogelijk dat een speler – bijvoorbeeld vanuit eigen balbezit of na een pass van een medespeler – een bal opzettelijk richting eigen doel speelt, waarna de keeper of een andere teamgenoot de bal mist en deze in het eigen doel verdwijnt.

Maar zowel in het geval van een opzettelijk schot op doel, als in het geval van een opzettelijk terug- gespeelde bal, is er geen sprake van een opzettelijk van richting veranderd schot. Door de TSG zijn deze mogelijkheden kennelijk over het hoofd gezien: “redirected” zou beter kunnen luiden: “(re)directed” (vgl. hier ook de oude Guidelines van 1997 onder de eerste regel!).

Ad 3: Indien een schot naast aan het gaan is, en op dat moment via een tegenstander (of teamgenoot) (passief/”accidentally bouncing off”, vgl. regel 1) afketst of (actief/”intentionally redirected”, vgl. regel 2) van richting wordt veranderd tot in het doel van de tegenstander, dan krijgt deze speler uiteraard (“of course”) het doelpunt toegekend. Is dat een tegenstander dan gaat het dan uiteraard om “eigen doelpunt”.

Indien de nieuwe guidelines daadwerkelijk oorspronkelijk in deze bewoordingen waren opgesteld, getuigt het gebruik van de uitdrukking “of course” niet van veel expertise van de TSG ten aanzien van het opstellen van regels en richtlijnen. In rechts- en andere regels die worden opgesteld spreekt immers niets vanzelf!

Wat de oude guidelines betreft, valt nog op te merken dat de “derde regel” daarvan betrekking heeft op het passief van richting veranderen van de bal (vgl. ook “aangeschoten” hands) en op rebounds vanaf het houtwerk (doellat of –paal; tegenwoordig overigens ook van metaal) die vervolgens een verdediger of de doelman raken en in het doel verdwijnen. Dat zijn volgens deze guidelines geen eigen doelpunten. Het kan anderszins natuurlijk gebeuren dat een verdediger de bal wegschiet, zijn eigen paal of laat raakt, en de bal via de paal en vervolgens de keeper of een andere verdediger het doel in verdwijnt. In zo’n geval zou er wel sprake zijn van een eigen doelpunt, maar evenmin van één dat op naam van de keeper of verdediger zou komen te staan. Het zou een eigen doelpunt van de eerste verdediger zijn.

In het algemeen gesproken valt ook op dat – op een enkele uitzondering na – in geen der guidelines teksten de doelman als zodanig expliciet wordt genoemd. Maakt het dan geen verschil of een speler (verdediger) de bal van richting verandert om een doelpunt te voorkomen dan wel de keeper? Van een “eigen doelpunt” door de doelman wordt meestal niet gesproken in het voetbaljargon (dat is dan een mislukte save), al kan dat feitelijk natuurlijk wel het geval zijn!

Dempsey

Wat betekent dit alles voor ‘het geval Dempsey’?

Dempsey schoot op doel, met de intentie om te scoren, het schot ging aanwijsbaar in de richting van het doelvlak, en niet naast of op het houtwerk. Sørenson dook de bal met opzet uit het doel. Hij veranderde het schot bewust van richting. Zijn intentie was duidelijk om het niet richting zijn eigen doel te laten gaan. Er was dus sprake van een “redirection”, en niet een “deflection”. De bal ging vervolgens niet in het doel. Er was dus geen sprake van een (eigen) doelpunt, want de bal kwam terug van de lat. Daarna pas verdween de bal via zijn rug in het doel. De vraag dringt zich dan op: was er toen nog sprake van een schot van Dempsey, of was er sprake van een balbeweging voortgebracht door Sørenson? M.a.w. wannneer was het schot van Dempsey “uitgewerkt” (vgl.wanneer is een strafschop uitgewerkt? Een strafschop is volgens regel 14 van de Laws of the Game een doelpunt ook als hij eerst paal, lat en/of keeper raakt voordat hij in het doel belandt.

Hoe vaak? Mag hij tweemaal de keeper raken zoals in het geval Dempsey? Volgens dezelfde regel mag de scheidsrechter dat overigens bepalen.

De nieuwe guidelines (2006) stellen:

1. – Een schot wordt aan de schutter toegerekend, als de speler die het schot onderweg aanraakte dit per ongeluk (“accidently bounces”) deed.
2. – Wanneer een schot onderweg opzettelijk (“intentionally”) van richting wordt veranderd (“redirected”), dan komt het doelpunt toe aan de speler die de bal aanraakte met deze intentie.
3. – Wanneer een schot naast gaat [mag hierbij aangenomen worden dat daartoe ook een bal op het houtwerk mag worden gerekend?], en het vervolgens afketst (“deflected”) of opzettelijk van richting wordt veranderd (“redirected”), komt het doelpunt op naam van de speler die deze verandering van richting teweegbracht.

In het geval-Dempsey voldoet de actie van Sørenson zowel aan regel 2 als 3. Immers Sørenson raakte het schot niet per ongeluk aan (zie 1). Hij deed het met opzet van richting veranderen (zie 2). En nadat het schot “naast ging” (op de lat), raakte hij het nogmaals aan, zij het onopzettelijk, (“deflected”) en verdween de bal zo in zijn doel. Er zou dan dus sprake zijn van een eigen doelpunt.

De oude guidelines lijken echter het tegenovergestelde te bepalen:

– Shots that are on target (i.e. goal-bound) and touch a defender or rebound from the goal frame and bounce off a defender or goalkeeper are not considered as own goals.

Schoten die op het doel zijn (Dempsey’s oorspronkelijk schot), en vervolgens via een verdediger in het doel terecht komen, zijn geen eigen doelpunten. En schoten die op doel zijn en terugkomen van het houtwerk, en vervolgens via een (doel)verdediger in het doel terecht komen, zijn geen eigen doelpunten.

De vraag had dus moeten luiden: was het schot van Dempsey nog Dempsey’s schot toen het door Sørenson met opzet van richting was veranderd? Daar lijkt het niet op. Immers een schot behoort toe aan de speler die het als laatste met opzet een richting mee geeft.

Is dit eerlijk en naar de geest van het spel? Ja en nee. Nee, want zoals de TSG in 2006 bepaalde, moet het toekennen van een doelpunt gebeuren op basis van: “fairness, positive approach and player protection, the benefit of doubt should always be given to the attacker”. Het lijkt niet eerlijk (“fairness”) dat zo’n prachtig schot als dat van Dempsey, waarbij de keeper (uiteraard) geen enkele intentie had om het in zijn eigen de doel te werken, niet wordt toegekend aan de schutter (“the attacker”) die het doelpunt door zijn klasse schot (“positive approach”) teweegbracht.

Aan de andere kant is het wel eerlijk en naar de geest van het spel, omdat het schot ondanks de klasse, werd gered door de keeper. En indien de keeper vervolgens de bal niet meer zou hebben aangeraakt, deze nooit in het doel verdwenen zou zijn. De interventie van de keeper was cruciaal voor het tot stand komen van het doelpunt. Daarom zou het juist wel als een eigen doelpunt moeten worden aangemerkt.

Guidelines niet dekkend

In een recente wedstrijd tussen Vitesse en FC Twente schoot Twente-speler Ola John vanuit een bijna onmogelijke hoek op doel. Het was niet duidelijk of het schot op het doelvlak zou zijn geweest, indien de keeper van Vitesse, Piet Velthuizen, de bal niet in zijn eigen doel had gedoken. Twee weken later schoot Manchester City’s Gaël Clichy vanuit een moeilijke hoek met de buitenkant van de voet op doel. Grétar Steinsson van Bolton Wanderers, probeerde het schot met het hoofd te blokken, waarna de bal via hem in de korte hoek van het doel verdween. Steinsson kreeg, “ondanks” regel 1 van de guidelines (2006), toch een eigen doelpunt op zijn naam.

Bij veel schoten is niet vast te stellen of zij naast zouden zijn gegaan, indien zij niet zouden zijn aangeraakt. Deze doelpogingen zijn daardoor niet in te delen onder regel 1, 2 of 3. Het mag duidelijk zijn dat de door de TSG opgestelde richtlijnen veel te wensen overlaten en er ook nog vele andere doelpunten mogelijk zijn, waarbij aan de hand van de nieuwe richtlijnen (2006) onduidelijk is aan wie het moet worden toegekend.

Betere regels

De eenvoudigste manier om te bepalen of er sprake is van een eigen doelpunt, is door te kijken welke speler de bal als laatste heeft aangeraakt voor deze de doellijn passeerde. Hierbij hoeft dus niet te worden bepaald of een schot op doelvlak was of niet, en of er wel of geen sprake was van (voorwaardelijk) opzet.

Deze wijze van beoordeling is in lijn met de andere spelregels van het voetbal waarbij ook gekeken wordt wie de bal als laatste heeft aangeraakt wanneer deze een achterlijn of zijlijn is gepasseerd.

Het zou echter in de geest van (de schoonheid van) het spel zijn, om een doelpoging te belonen, en dus aan de schutter toe te kennen, wanneer de poging, ondanks de tussenkomst van een andere speler, goed genoeg is om de bal de doellijn te doen passeren.

Het is ook in de geest van het spel om niet uit te gaan van de mogelijkheid dat spelers opzettelijk een poging doen op eigen doel, of een balbeweging opzettelijk in de richting van hun eigen doel veranderen met de intentie om een eigen doelpunt te maken.

Een nieuwe regel ten aanzien van (eigen) doelpunten zou het feitelijke moeten combineren met de geest van het spel:

– Alle balbewegingen die door een aanvaller worden veroorzaakt, en al dan niet via het houtwerk of (een) tegenstander(s) de doellijn passeren, worden toegekend aan de aanvaller.

Het toekennen van eigen doelpunten aan spelers, zou moeten worden afgeschaft, behalve:

– Balwegingen die zonder inmenging van een aanvaller, opzettelijk of per ongeluk, de eigen doellijn passeren, worden aangemerkt als “eigen doelpunt”.

Volgens dit voorstel kijken we dus voortaan alleen naar de feiten. Alle psychologie en mentale processen (opzet of geen opzet, accidentally of niet, deflection of redirection, toeval of niet enz.) verdwijnt uit de beoordelingmaatstaven. We kunnen nu eenmaal niet in het hoofd van een speler kijken om te bepalen wat hij gewild of bedoeld heeft. Dat moeten we immers telkens proberen af te leiden uit zijn feitelijke gedragingen en dat is vaak razend moeilijk, te moeilijk.

Concluderend: Clint Dempsey’s doelpoging zou aan hem moeten worden toegekend als een prachtige treffer.